Gniew nie jest Twoim wrogiem. Co naprawdę próbuje Ci powiedzieć złość?

„Mam w sobie tyle złości, że zaraz wybuchnę.” Słyszę to bardzo często. Złość na partnera. Na dzieci. Na szefa. Na siebie. Na rodziców. Na sąsiada. Na życie.

A czasami kobieta siedzi przede mną i mówi: „Ja właściwie się nie złoszczę.” Tylko że chwilę później okazuje się, że jest permanentnie rozdrażniona, wszystko ją denerwuje, od dawna nosi w sobie żal, nie może zapomnieć jakiejś sytuacji albo ma wrażenie, że jeszcze jedna rzecz i naprawdę wybuchnie.

To też jest złość. Tylko taka, której przez lata nauczyłyśmy się nie nazywać.

Gniew nie jest problemem. Problemem może być to, co z nim robimy

Gniew jest emocją i sam w sobie nie jest czymś złym. Pojawia się wtedy, kiedy ktoś przekracza naszą granicę, traktuje nas niesprawiedliwie, odbiera nam coś ważnego albo kiedy przez długi czas ignorujemy siebie. Złość bywa więc bardzo potrzebną informacją.

Tylko że wiele z nas dostało w dzieciństwie zupełnie inną wiadomość. „Nie złość się.” „Grzeczne dziewczynki się nie złoszczą.” „Odpuść.” „Nie rób problemu.” „Przecież nic takiego się nie stało.”

Więc uczymy się odpuszczać. Najpierw jedną rzecz, potem kolejną, potem kolejne dziesięć. Aż w pewnym momencie nie wiemy już nawet, że jesteśmy złe. Wiemy tylko, że jesteśmy zmęczone, spięte, rozdrażnione i mamy serdecznie wszystkiego dość.

Ile złości można w sobie nosić?

Bardzo dużo. Zwłaszcza jeśli przez lata jesteśmy przekonane, że złość jest czymś niewłaściwym. Wtedy nauczymy się ją świetnie chować.

Uśmiechamy się, kiedy ktoś przekracza naszą granicę. Mówimy „nic się nie stało”, choć właśnie się stało. Mówimy „spoko”, choć w środku aż się gotuje. Mówimy „nie mam problemu”, a potem wracamy do tej sytuacji w głowie przez trzy dni.

I w pewnym momencie jedna mała rzecz potrafi uruchomić wszystko naraz. Dziecko rozleje sok. Partner nie odłoży czegoś na miejsce. Szef napisze wiadomość. Ktoś wjedzie przed nami na parkingu. Reakcja jest ogromna, choć nie dotyczy wyłącznie tego jednego soku, wiadomości czy parkingu. To bywa ostatnia kropla.

Złość i agresja to nie to samo

Możesz być wściekła i nikogo nie skrzywdzić. Możesz czuć ogromny gniew i jednocześnie zdecydować, że nie będziesz krzyczeć, obrażać ani niszczyć. Gniew jest tym, co czujesz. Agresja jest sposobem zachowania, który może kogoś zranić.

Praca ze złością nie polega więc na tym, żeby nauczyć się wybuchać. Wręcz przeciwnie. Chodzi o to, żeby wreszcie zauważyć, że ta złość jest, i sprawdzić, co się za nią znajduje.

Co tak naprawdę może znajdować się pod złością?

Bardzo często coś, czego potrzebujemy:

• szacunku
• odpoczynku
• bezpieczeństwa
• sprawiedliwości
• bliskości
• uznania
• granicy
• pomocy
• bycia zauważoną

Wyobraź sobie kobietę, która od kilku lat robi wszystko sama. Nie prosi o pomoc, bo „przecież da radę”. Nie odpoczywa, bo „są ważniejsze rzeczy”. Nie mówi partnerowi, że jest jej za dużo, bo „nie chce się kłócić”. A potem któregoś dnia wybucha, bo partner zostawił kubek na stole.

Czy naprawdę chodzi o kubek? Prawdopodobnie nie. Kubek był tylko miejscem, w którym napięcie znalazło ujście.

Dlaczego tak trudno powiedzieć: „Jestem zła”?

Bo złość uruchamia bardzo stare przekonania. „Jak będę zła, przestaną mnie lubić.” „Jak powiem, co naprawdę myślę, ktoś się ode mnie odsunie.” „Dobra matka nie krzyczy.” „Dobra partnerka jest wyrozumiała.” „Nie mogę być egoistką.”

Dlatego wiele kobiet zamiast powiedzieć „nie zgadzam się”, mówi „dobra, nieważne”. Zamiast „to przekracza moją granicę” mówi „jakoś to przeżyję”. Zamiast poprosić o pomoc, robi wszystko sama. A potem zastanawia się, skąd w niej tyle złości. Więcej o tym mechanizmie piszę przy okazji sztuki wyznaczania granic.

Co się dzieje, kiedy przez lata tłumimy gniew?

Tłumienie nie sprawia, że doświadczenie magicznie znika. Możemy przestać je pokazywać, a nadal przeżywać je wewnętrznie. Ciało pozostaje spięte, myśli wracają, pojawia się rozdrażnienie, wybuch albo wycofanie.

Nie zachęcam więc do tego, żeby „pozbyć się złości” za wszelką cenę. Dla mnie ważniejsze jest coś innego: żeby wreszcie ją usłyszeć.

A co, jeśli nie chcę już być zła?

To bardzo częste pytanie i dobrze je rozumiem, bo nikt nie chce chodzić po świecie wściekły. Tylko że uwolnienie gniewu nie oznacza, że od tej pory już nigdy się nie zdenerwujesz. Nie tworzymy wersji siebie, która zawsze jest spokojna i wszystko akceptuje. Pracujemy nad tym, żeby złość nie musiała krzyczeć za Ciebie.

Jeżeli zauważysz ją wcześniej, możesz sprawdzić, co chce Ci powiedzieć. Może trzeba postawić granicę, odpocząć, z kimś porozmawiać albo podjąć decyzję odkładaną od miesięcy. A może w środku jest stara złość, która od dawna czeka, żeby ją wreszcie zauważyć. Bardzo często prowadzi to prosto do pracy z wewnętrznym dzieckiem.

Uwalnianie gniewu nie oznacza wyładowania go na kimś

Nie musisz krzyczeć na partnera, żeby „uwolnić złość”. Nie musisz tłuc talerzy, wyżywać się na dzieciach ani pisać komuś wiadomości w największym wzburzeniu. Jeśli jesteś w takim momencie z dziećmi, pomocny może być tekst „SOS dla rodzica – zaraz wybuchnę!”.

Możesz najpierw spotkać się z tym, co dzieje się w Tobie. Zauważyć emocję. Zauważyć ciało. Zobaczyć, co ta sytuacja w Tobie uruchamia. I dopiero potem zdecydować, co chcesz zrobić. Tutaj zaczyna się świadoma praca ze złością.

Co ma z tym wspólnego NeuroGrafika?

Bardzo dużo, bo daje możliwość pracy z konkretnym tematem, który jest dla nas trudny. Nie rysujemy „złości” jako abstrakcyjnego pojęcia. Przychodzimy z czymś konkretnym.

• „Jestem wściekła na mojego partnera.”
• „Mam żal do mamy.”
• „Nie mogę przestać myśleć o tym, co zrobił mój szef.”
• „Jestem zła na siebie.”
• „Czuję, że wszyscy czegoś ode mnie chcą.”

Z takim tematem siadamy do kartki. Najpierw go nazywamy, potem zaczynamy przenosić na papier. Pojawia się linia neurograficzna, a sposób jej prowadzenia nie jest przypadkowy. Kiedy prowadzimy ją i za każdym razem delikatnie zmieniamy kierunek, wytrącamy się z automatycznego kontrolowania jej przebiegu.

Potem pojawiają się zaokrąglenia, łączenie, praca z kolorem i kolejne elementy procesu. To nie jest zwykłe kolorowanie i nie chodzi o stworzenie ładnego obrazu. Pracujemy z konkretnym tematem, dlatego podczas takiego procesu mogą pojawić się rzeczy, których wcześniej nie potrafiłyśmy zobaczyć albo nazwać.

Co może się wydarzyć podczas takiej pracy?

Bywa ulga. Bywa wzruszenie. Bywa ogromne zdenerwowanie. Zdarza się, że ktoś patrzy na swój rysunek i mówi: „Boże, po co ja sobie tego tyle narobiłam?”. To również może być częścią procesu.

Kiedy dotykamy czegoś ważnego, nie zawsze od razu przychodzi spokój. Najpierw pojawia się opór, irytacja, łzy albo bardzo mocne skupienie. Nie ma jednego prawidłowego przebiegu.

Po czym poznać, że coś się zmieniło?

Rzadko kończymy rysunek z poczuciem: „Wow! Jestem całkowicie wolna od gniewu!”. Zmiana bywa bardziej subtelna. Wracasz do sytuacji, o której wcześniej myślałaś godzinami, i nagle nie czujesz już takiego ścisku. Ktoś mówi coś, co wcześniej natychmiast Cię uruchamiało, a Ty po prostu słyszysz te słowa.

Może pojawić się większa gotowość do rozmowy albo decyzja, której wcześniej nie byłaś w stanie podjąć. A czasami dopiero następnego dnia orientujesz się: „Kurczę. Już mnie to tak nie rusza.” Wtedy widać, że coś rzeczywiście się przesunęło.

Czy jeden rysunek wystarczy?

Zdarza się, że jeden rysunek potrafi naprawdę mocno poruszyć temat. Bywa też, że potrzebne są kolejne. Zależy to od tego, z czym przychodzimy, jak głęboki jest temat i ile mamy w sobie gotowości oraz zasobów.

Nie ma sensu obiecywać, że jedna praca rozwiąże każdą złość, którą nosisz od dwudziestu lat. Ale jeden rysunek może być początkiem bardzo konkretnej zmiany.

Uwalnianie gniewu według Davida R. Hawkinsa

Jedną z metod pracy z emocjami, która jest mi bliska, jest podejście opisane przez Davida R. Hawkinsa. Jego koncepcja uwalniania polega między innymi na tym, żeby nie walczyć z pojawiającą się emocją i nie próbować jej natychmiast od siebie odsunąć.

Zauważasz ją. Dopuszczasz do świadomości. Pozwalasz sobie przez chwilę jej doświadczyć. I obserwujesz, co się z nią dzieje. Nie musisz przy tym odtwarzać całej historii, znajdować winnego ani wymyślać, dlaczego dokładnie jesteś zła. Wystarczy najpierw przyznać: „Tak. Jestem wściekła.” To już jest coś.

Najważniejsze pytanie nie brzmi: „Jak pozbyć się gniewu?”

Dla mnie znacznie ciekawsze pytanie brzmi: po co ta złość przyszła? Co chce mi pokazać? Gdzie przekroczyłam własną granicę? Gdzie pozwoliłam komuś wejść za daleko? Czego od dawna potrzebuję? Czego nie powiedziałam? Na co się zgadzam, choć wcale nie chcę?

Gniew nie musi być naszym wrogiem. Może być wiadomością, a my możemy wreszcie zdecydować, czy chcemy ją przeczytać.

Jak pracujemy z gniewem podczas warsztatu NeuroGrafiki?

Podczas warsztatu najpierw zatrzymujemy się i nazywamy temat. Nie zaczynamy od rysowania na oślep, bo potrzebujemy wiedzieć, z czym chcemy pracować.

Potem pokazuję uczestniczkom, jak prowadzić linię neurograficzną i jak wykonywać kolejne elementy procesu. W pierwszych kilkudziesięciu minutach dostają wszystkie informacje potrzebne do tego, żeby później móc naprawdę wejść w pracę.

Kiedy zaczynamy właściwy proces, nie musisz już zastanawiać się, czy dobrze rysujesz. Nie musisz mieć talentu plastycznego. Wystarczy marker, resztę pokażę Ci krok po kroku. Wtedy zaczyna się najciekawsza część: przestajesz myśleć o tym, czy robisz coś dobrze, i jesteś ze swoim tematem. Terminy znajdziesz w zakładce Warsztaty NeuroGrafiki.

Gniew można przestać nosić ze sobą

Nie zawsze mamy wpływ na to, co ktoś zrobił. Nie cofniemy czyichś słów, nie zmienimy przeszłości i nie sprawimy, że ktoś nagle stanie się osobą, której od niego potrzebowałyśmy. Możemy natomiast zacząć zmieniać to, co ten temat robi dzisiaj z nami.

Możemy przestać poświęcać mu kolejne godziny. Postawić granicę. Podjąć decyzję. Przestać wracać do tej samej rozmowy w głowie. Odzyskać spokój. Dlatego lubię pracę z gniewem: za złością znajduje się ogromna ilość energii, a kiedy przestajemy zużywać ją na walkę z tym, co już było, możemy wykorzystać ją do zrobienia czegoś dla siebie. Bywa to pierwszy krok do odzyskiwania kobiecej energii.

Na zakończenie

Jeżeli czujesz, że nosisz w sobie dużo złości, nie musisz się za nią karać. Nie musisz też udawać, że jej nie ma. Zatrzymaj się, sprawdź, co się w Tobie dzieje, i zadaj sobie jedno pytanie: co moja złość próbuje mi powiedzieć?

Odpowiedź może być bardzo prosta. „Potrzebuję odpocząć.” „Nie chcę się już na to zgadzać.” „Potrzebuję pomocy.” „Chcę odejść.” „Chcę zostać.” „Chcę wreszcie powiedzieć, co naprawdę czuję.” A może na początku nie będzie żadnej odpowiedzi i to też jest w porządku. Najpierw trzeba zrobić miejsce, żeby móc ją usłyszeć.

„Gniew nie musi być wrogiem. Może być wiadomością, którą wreszcie decydujesz się przeczytać."